Avrupa Birliği SKDM Düzenlemesi Devreye Alındı

Avrupa Birliği’nin European Commission tarafından yürürlüğe alınan Sınırda Karbon Düzenlemesi Mekanizması (SKDM), 2026 yılı itibarıyla kritik bir aşamaya geçti. 31 Aralık 2025 tarihinde geçiş dönemi raporlama sürecinin sona ermesiyle birlikte SKDM artık doğrudan mali yükümlülükler içeren “kesin uygulama dönemi”ne ilerliyor.

Son gelişmeler, Avrupa Birliği’nin bir yandan mekanizmayı güçlendirirken diğer yandan özellikle KOBİ’lerin üzerindeki idari yükü azaltmayı hedefleyen kapsamlı bir sadeleştirme paketi üzerinde ilerlediğini gösteriyor.

Bilindiği üzere SKDM,  demir-çelik, çimento, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen gibi karbon kaçağı riski yüksek sektörlerde ithal edilen ürünlerin karbon maliyetlerini AB Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) ile uyumlu hale getirmek amacıyla oluşturuldu.

AB kurumları tarafından yürütülen son düzenlemeler kapsamında, “Omnibus I” paketi içerisinde SKDM’ye yönelik önemli bir sadeleştirme anlaşmasına varıldı. Paket, mekanizmanın iklim hedeflerini korurken küçük ölçekli ithalatçılar için önemli kolaylıklar getiriyor.

Yeni düzenlemelerin en dikkat çekici unsurlarından biri, ithalatçılar için yıllık 50 tonluk yeni muafiyet eşiğinin getirilmesi oldu. Böylece önceki düşük değerli gümrük eşiği kaldırılırken büyük ölçüde KOBİ’lerin ve ara sıra ithalat yapan firmaların SKDM yükümlülüklerinden muaf tutulması öngörülüyor. Buna rağmen mekanizma kapsamındaki gömülü emisyonların yaklaşık %99’unun sistem içerisinde kalacağı belirtiliyor.

SKDM’nin kesin uygulama dönemi resmi olarak 1 Ocak 2026’da başlamış olsa da, Avrupa Birliği şirketlerin SKDM sertifikası satın alma zorunluluğunu fiilen 2027 yılına ertelemeyi değerlendiriyor. Bu süreçte şirketlere emisyon hesaplama altyapılarını kurmaları, tedarik zinciri veri toplama sistemlerini geliştirmeleri ve doğrulama süreçlerini oluşturmaları için ek zaman tanınması hedefleniyor.

Bununla birlikte güncellenen çerçeve kapsamında, yetkilendirme süreçlerinin sadeleştirilmesi, emisyon hesaplama metodolojilerinin kolaylaştırılması, varsayılan emisyon değerlerinin daha geniş kullanımına izin verilmesi, AB üyesi ülkeler arasında uyumlu yaptırımlar uygulanması, ve sistemden kaçınmaya yönelik girişimlere karşı daha güçlü denetim mekanizmalarının kurulması planlanıyor.

Yeni takvime göre, 2026 yılı ithalatlarına ilişkin ilk yıllık SKDM beyanı ve sertifika teslim yükümlülüğünün 30 Eylül 2027 tarihinde başlaması bekleniyor. Avrupa Birliği ayrıca SKDM kapsamını makine, otomotiv bileşenleri ve inşaat malzemeleri gibi aşağı yönlü ürün gruplarına genişletmeyi de tartışıyor. 

Bu durumun önümüzdeki yıllarda Türk sanayi ihracatı üzerindeki etki alanını daha da büyütebileceği değerlendiriliyor. Türkiye açısından SKDM artık yalnızca teknik bir raporlama konusu olmaktan çıkıp doğrudan rekabetçilik ve pazara erişim meselesi haline geliyor. Özellikle AB tedarik zincirlerine yoğun şekilde entegre olan demir-çelik, alüminyum, çimento, kimya, gübre sektörlerinde faaliyet gösteren ihracatçıların, ürün bazlı karbon emisyonlarını ölçmeleri, doğrulanabilir veri altyapıları oluşturmaları, Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonlarını azaltmaları, yenilenebilir enerji yatırımlarını artırmaları, sürdürülebilirlik ve ESG raporlama sistemlerini güçlendirmeleri giderek daha kritik hale geliyor.

SKDM artık yalnızca bir iklim politikası aracı olarak görülmüyor. Mekanizma giderek küresel tedarik zincirlerini, yatırım akımlarını ve sanayi rekabetçiliğini yeniden şekillendiren yapısal bir ticaret düzenlemesine dönüşüyor.

Avrupa pazarına ihracat yapan şirketler açısından doğrulanabilir karbon verisi, şeffaf emisyon yönetimi ve düşük karbonlu üretim kapasitesi; fiyat ve kalite kadar belirleyici rekabet unsurları haline geliyor.

2026 ve 2027 yıllarında kesin uygulama sürecinin hız kazanmasıyla birlikte, karbon yönetimi ve dekarbonizasyon yatırımlarına erken uyum sağlayan şirketlerin Avrupa pazarında önemli stratejik avantaj elde etmesi bekleniyor.

Detaylı bilgi ve ilgili mevzuata erişim için AB Komisyonu CBAM Basın Bülteni web sayfasını ziyaret edebilirsiniz. Avrupa Komisyonu CBAM Basın Bülteni