Türkiye Ev Sahipliğinde COP31 Yaklaşırken Beklentiler Artıyor

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında düzenlenen Taraflar Konferansı (Conference of the Parties – COP), küresel iklim yönetişiminin en önemli karar alma mekanizması olarak kabul ediliyor. İlk COP toplantısı 1995 yılında Almanya’nın Berlin kentinde gerçekleştirildi ve o tarihten bu yana ülkelerin sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum, finansman ve teknoloji transferi konularındaki ortak politikalarının şekillendirildiği temel platform haline geldi.

COP sürecinin dönüm noktaları arasında 1997’de kabul edilen Kyoto Protokolü, 2015’te Paris Anlaşması’nın imzalanması ve son yıllarda hız kazanan net sıfır dönüşüm politikaları bulunuyor. Özellikle Paris Anlaşması sonrasında COP toplantıları yalnızca çevresel değil; ticaret, finans, enerji, sanayi ve jeopolitik dengeleri de etkileyen küresel ekonomi zirveleri niteliği kazandı.

Son üç COP toplantısı ise küresel iklim politikasında uygulama odaklı yeni bir dönemin işaretlerini verdi. Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kentinde düzenlenen COP28, tarihte ilk kez gerçekleştirilen Küresel Durum Değerlendirmesi’nin (Global Stocktake) tamamlanmasıyla öne çıktı. Zirvenin sonunda kabul edilen “UAE Consensus” metni, enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşılması çağrısını içermesi nedeniyle tarihi bir karar olarak değerlendirildi. COP28’de ayrıca yenilenebilir enerji kapasitesinin 2030’a kadar üç katına çıkarılması ve enerji verimliliği artış hızının iki katına yükseltilmesi hedefleri destek gördü. Buna rağmen fosil yakıt üretimine yönelik bağlayıcı hükümler içermemesi, konferansın en çok eleştirilen yönlerinden biri oldu. 

Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirilen COP29’un ana gündemini iklim finansmanı oluşturdu. Zirvede gelişmekte olan ülkelerin düşük karbonlu dönüşüm ve uyum yatırımlarını desteklemek amacıyla yeni küresel iklim finansmanı hedefi üzerinde uzlaşmaya varıldı. Ancak birçok gelişmekte olan ülke ve sivil toplum kuruluşu, açıklanan finansman miktarının gerçek ihtiyaçların oldukça altında kaldığını savundu. COP29 aynı zamanda karbon piyasaları, yeşil sanayi politikaları ve enerji güvenliği tartışmalarının yoğunlaştığı bir konferans olarak kayda geçti. 

Brezilya’nın Amazon bölgesindeki Belém kentinde düzenlenen COP30, iklim krizinin sosyal ve ekonomik boyutlarını daha görünür hale getirdi. Zirvede kabul edilen “Belém Package” kapsamında uyum finansmanı, ormansızlaşmanın önlenmesi, adil geçiş mekanizmaları, teknoloji transferi ve toplumsal kapsayıcılık başlıkları ön plana çıktı. COP30’un en dikkat çekici yönlerinden biri ise Amazon havzasının korunmasının küresel iklim güvenliği açısından stratejik bir konu olarak ele alınması oldu. Bununla birlikte, fosil yakıtlardan çıkış konusunda net ve bağlayıcı bir takvim belirlenememesi nedeniyle zirve eleştirilere de sahne oldu.

COP31’in 2026 yılında Türkiye’de, Antalya’da düzenlenecek olması, Türkiye’yi küresel iklim diplomasisinin merkezine taşıyacak gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor. Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapacağı ve COP başkanlığını üstleneceği resmi olarak açıklanırken, Avustralya’nın müzakerelere başkanlık edeceği duyuruldu. COP31’in Türkiye açısından yalnızca diplomatik bir organizasyon değil; aynı zamanda ekonomik dönüşüm, sürdürülebilir sanayi, yeşil finansman ve uluslararası yatırım çekme açısından önemli bir fırsat olması bekleniyor. Avrupa Birliği’nin SKDM uygulaması, karbon piyasalarının yaygınlaşması ve sürdürülebilir tedarik zinciri gereklilikleri dikkate alındığında, COP31’in Türkiye’de düzenlenmesi özel sektörün dönüşümünü hızlandırabilecek stratejik bir eşik olarak görülüyor. Uzmanlar, COP31 sürecinin Türkiye’nin yenilenebilir enerji yatırımları, enerji verimliliği politikaları, sürdürülebilir şehircilik uygulamaları ve iklim uyum stratejilerinin uluslararası görünürlüğünü artırabileceğini değerlendiriyor. Ayrıca konferansın, Türkiye’nin bölgesel iklim diplomasisinde daha aktif bir rol üstlenmesine katkı sağlaması bekleniyor.

COP31 Türkiye hakkında detaylı bilgi için T.C Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın İklim Değişikliği Web Sitesi’ni ziyaret edebilirsiniz. İklim Değişikliği Başkanlığı Web Sayfası